CEN.NET CAFE
İmam Abdullah hoca , resmi işlerini yaptırmak için bir kuruma gider.

Kendisinden TC kimlik numarası istenince, en yakın internet-cafenin yolunu tutmak zorunda kalır.
Cafenin kapısından girerken levhada yazılı isim 'fesuphânallah' lar, estağfurullah'lar çektirir hoca efendiye, hem de peş peşe:

CEN.NET CAFE
Cafeyi işleten delikanlıya:
- Evlâdım T.C. kimlik numarası istediler benden, yardımcı olabilir misin?
- Tabi amcacım, siz şuraya oturun, şu işimi hemen bitirip sizinle ilgilenirim.

Abdullah hoca başlar beklemeye.
Böylelikle bulunduğu mekânı inceleme fırsatı da geçer eline.
"Demek ki gençlerin girip bir türlü çıkmak bilmedikleri, internet-cafe denilen yer burasıdır."diye geçirir içinden.

Gözüne takılan her detaydan rahatsız olarak, huzursuz bakışlarla etrafını süzer durur.

Evin bodrumunda kurduğu fare tuzakları gelir aklına. Küçücük bir peynire tutsak olan fareler nasıl kapandan çıkamıyorlarsa, ayrı ayrı telden oyunlara yakalanan gençlerin de buradan çıkamadıklarını düşünür.
Bir 'fesuphanallah' Bir 'fesuphânallah' daha çeker ve:
-"Ahir zaman fitneleri işte canım", der kendi kendine

Hoca efendinin huzursuz olduğunu fark eden delikanlı hemen bir çay söyleyince, kendisine ikram edilmesinden memnun olur. En azından bu da bir hürmet ifadesidir. 'Aferin' derken içinden, hayıflanır, istemeden:
- "Yazık oluyor bu gençlere, hayatlarını heder ediyorlar."

Boşa hayıflanmanın, ah vah demenin, bir faydası olmayacağını bildiği için, delikanlıyla hasbıhal etmeye karar verir:

-      Delikanlı sana bir ş ey soracağım ama bilmem ne düşünürsün?
-      Buyurun amca, ne soracaktınız?
-      Sen Allah'ı bilir misin?
Birbirine girmiş, hiçbir şekle benzetemediği jöleli saçları, her baktığında bir 'fesuphanallah' daha çektiği sakal şekliyle bu delikanlıdan aldığı cevap, hoca efendiyi pek şaşırtır.
Cafeyi işleten delikanlı gülümseyen gözlerle bakarak:
-      Kul, kendisini yoktan var edip hayat bahşeden, düşünecek akıl, görecek göz veren Rabbini nasıl bilmez amca?
Hayretle sormaktan alamaz kendisini hoca:
- Biliyor musun? Peki neyle biliyorsun Allah'ı, bana bir anlatır mısın?

Delikanlı eliyle cafedeki bilgisayarları göstererek cevap verir:
-      Bu bilgisayar ile biliyorum amca.
-      Bunlarla mı? Pek anlayamadım.
-      Bu bilgisayarların varlığı benim nazarımda Allah'ın varlığının en açık delillerinden biridir. Bilgisayar kullananlar gayet iyi bilirler amca, böyle bir makine, ancak bir mühendis ve üstün bir teknoloji ile var olabilir.
Ateistin en önde gidenine sorsan, bu zımbırtının tesadüf eseri oluşmayacağını, mutlaka birisi tarafından yapılmış olduğunu söyler sana. Meselâ Darwin kalkıp dirilse, şu laptopu göstersen, desen ki:
'Bu alet, şu hesap makinesinin tesadüfler zinciriyle evrimleşmiş hâlidir.'
Darwin bile 'çüş lan deve' der.
Abdullah Hoca delikanlının anlattıklarından hoşlanmıştır. Keyiflenir:
-      Bilgisayarın kendiliğinden yapıldığını kabul etmeyen adam, onu yapan insanın yaratılmış olduğuna gelince kıvırıveriyor değil mi evlâdım?
-      Bak amca, burada 20 tane bilgisayar var, bunlar bir sistemle birbirine bağlı, hepsi bir program tarafından idare ediliyor. Bu sistemi ben kurdum, burayı ben çekip çeviriyorum. Buradaki düzen benden sorulur;
Yani bir anlamda da farz-i mahal buranın tanrısı benim.
Bazen oy un oynayıp, internet'i kullanıp para ödemeden sıvışmaya kalkanlar oluyor. Hemen yakalıyorum onları. 'Gel bakalım! Nereye gidiyorsunuz böyle? Buranın nimetlerinden faydalanıp başıboş bırakılacağınızı mı zannettiniz? 'Paramız yok abi! ' derlerse; 'Yok öyle yağma!' deyip cezalandırıyorum. Internet-cafeyi temizletiyorum: paspas yapıyorlar, camları silip tuvaleti temizlettiriyorum.

Bir saat oyunun, internet'in bedeli olur, bunun hesabı sorulur da, sayısız nimetlerle dolu koca bir ömrün hesabını sormazlar mı insana?
Bir cafenin bile işlerini düzenleyen, tertip eden biri varken, koca kâinatı kusursuz işleyen bu sisteminin bir kurucusu olmaz mı?
Olmaz diyenin ahmaklığını bütün noterler tasdik etmez mi?
-      Vallahi evlâdım pek takdir ettim seni. Peki Allah'ı nasıl bilirsin, neye benzetirsin?
-      Ben Allah'ı hiçbir şeye benzetmeden bilirim amca.
-      Bunun böyle olacağını nasıl bildin evlâdım? Delikanlı eliyle bilgisayarları işaret etti:
-      Yine bunlar sağ olsun. Bu bilgisayarları yapan mühendisler başka, bilgisayarlar başkadır. Birbirlerine benzemezler. Programı yazan insan başkadır, ortaya konulan program ise bambaşka. Bilgisayarda yüklenmiş bilgiler vardır, fakat benim bilmem yine başkadır. Kamerası vardır, ses düzeni vardır, ama benim gözlerim ve duyup konuşmam farklıdır.

Abdullah amca çocuğun feraset ve anlayışını çok beğenmişti. Sorduğu sorulara aldığı cevaplar, gayet mantıklıydı ve berrak bir imana işaret ediyordu.
Aslında buradaki işi bitmiş, kimlik numarasını çoktan almıştı; ama muhabbete devam etmek istedi.
-      Peki varlığına inandığın Rabbin için ne yapman gerektiğine dair ne biliyorsun?
-      Ne yapmam gerektiğini biliyorum amca, fakat ne kadarını yapabildiğim hususunda kendimi yeterli görmüyorum.
-      Ne bildiğini söylersen, neler yapabileceğine dair yardımcı olabilirim belki evlâdım.
-      Neler yapmam gerektiğine dair şuradan biliyorum amca: "Öncelikle, Rabbim bana bir gönül vermiş. Kendisini bilmeyi nasip edip muhabbetini gönlüme yerleştirmiş. Ben de gönlümde sadece O'na ve sevdiklerine yer vermeliyim, O'nun istemeyeceği şeyleri gönlümden uzak tutmalıyım."
"İkinci olarak bana verdiği dili razı olmayacağı sözlerden korumalıyım. Her zaman O'nu söylemeli, O'nu anlatmalıyım." "Son olarak bana verdiği bu bedeni onun razı olacağı şekilde kullanmalı, bir gün toprak olacak vücudumu O'nun yolunda eskitmeliyim." Benim bildiğim bundan ibaret.
-      Ee evlâdım daha ne yapacaksın, başka bir şey kalmadı ki!
-      Efendim yapmalıyım, etmeliyim diyorum ama, "bal demekle ağız tatlanmıyor ki!" Gidilecek yolu bilmek ayrı, usulüyle yolda yürüyebilmek apayrı bir şey. Yine bilgisayar tabirleriyle söylemek gerekirse, Şeytan denilen melun HACKER, benim sistemimde ki NEFS virüsünü aktif hale getiriyor. Üstesinden gelebilene aşk olsun. Etkili bir anti-virüs programı bulmam lazım belki de..
-      Ben biliyorum, dedi Abdullah Hoca ve ekledi: NAMAZ
-      Eveeet amca, NAMAZ anti-virüs programlarından birisidir. Hayat sistemine kurup, günde beş kere da bağlanırız Böylece sürekli güncellenir.

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu aşırı hareketlilik, dikkat sorunları ve istekleri erteleyememe belirtileriyle ortaya çıkan bir psikiyatrik bozukluktur. Dikkat eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan çocuklar, aşırı hareketlidir, dikkatleri çabuk dağılır, engellenmeye ve beklemeye tahammülleri yoktur. Sabırsızdırlar, kolay uyarılabilirler, çabuk kızar, hareketlenir ve kolay incinirler. Yetişkin dönemde de yakınmalar hafifleyerek ve şekil değiştirerek devam eder. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu tanısının konulabilmesi için, belirtilerin bazılarının 7 yaşından önce başlaması, en az 6 aydan beri devam ediyor olması ve hem okulda hem de evde sürüyor olması gerekir. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu tanısı, çocuk ruh sağlığı ve hastalıkları kliniğinde uzman bir ekip tarafından konulur. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu tanısının konulabilmesi için, çocuğun doğumundan bugüne bütün geçmiş öyküsü anne ve babadan alınır. Öğretmen değerlendirilmesi istenir, okul başarısına ilişkin bilgi alınır. Zeka değerlendirilmesi ve nörolojik muayenesi (EEG tetkiki) yapılır. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu daha çok erkek çocuklarda görülür.Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunun nasıl meydana geldiğiyle ilgili araştırmalar kesin sonuçlara ulaşmamış olmasına karşın bu araştırmalarda kalıtımın en büyük etken olduğu görülmüştür. Diğer etkenler arasında gebelikte alkol, sigara kullanımı ve annenin geçirdiği hastalıklar, doğum sırasında yaşanan sorunlar, çocuğun kafa travması geçirmesi, kurşun gibi zehirli maddelerle karşılaşması, aile yapısı ve işleyişindeki bozukluklar sayılabilir.Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan çocuklar üç ayrı grupta yer alırlar:a) Hem dikkat, hem aşırı hareketlilik-dürtüsellik sorunları olanlar,b) Sadece dikkat sorunu olanlar,c) Sadece aşırı hareketlilik dürtüsellik sorunu olanlar.

Aşırı Hareketlilik: Çocuklar erişkinlere göre daha canlı ve hareketlidir. Ancak bu hareketlilik çocuğun kendi yaşıtlarıyla karşılaştırıldığında belirgin düzeyde daha fazla olduğundan aşırı hareketlilikten söz edilir.

Dikkat Sorunları: Dikkatin bir noktaya toplanabilmesinde güçlük, dış uyaranlarla dikkatin çok kolay dağılabilmesi, unutkanlık, eşyalarını ve oyuncaklarını sık sık kaybetme ve düzensizlik gibi belirtiler dikkat sorunlarının bulunduğunu gösterir.

Dürtüsellik: Acelecilik, istekleri ertelememe, sorulan sorulara çok çabuk cevap verme, başkalarının sözlerini kesme ve sırasını beklemekte güçlük çekme gibi özellikler dürtüsellik sorunları bulunduğunu düşündürür.Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Belirtileri:a) Aşırı Hareketlilik:1. Çoğu zaman elleri, ayakları kıpır kıpırdır ya da oturduğu yerde kıpırdanıp durur.2. Çoğu zaman sınıfta ya da oturması beklenen diğer durumlarda oturduğu yerden kalkar.3. Çoğu zaman uygunsuz olan durumlarda koşuşturup durur ya da tırmanır. (Ergenlerde ya da erişkinlerde öznel huzursuzluk duyguları ile sınırlı olabilir.)4. Çoğu zaman, sakin bir biçimde, boş zamanları geçirme etkinliklerine katılma ya da oyun oynama zorluğu vardır.5. Çoğu zaman hareket halindedir ya da bir motor tarafından sürülüyormuş gibi davranır.6. Çoğu zaman çok konuşur.

b) Dürtüsellik:1. Çoğu zaman sorulan soruların soru tamamlanmadan önce cevabını yapıştırır.2. Çoğu zaman sırasını bekleme güçlüğü vardır.3. Çoğu zaman başkalarının sözünü keser ya da yaptıklarının arasına girer.(Örneğin başkalarının konuşmalarına ya da oyunlarına burnunu sokar.)

c) Dikkat Eksikliği:1. Çoğu zaman dikkatini ayrıntılara veremez, okul ödevlerinde, işlerinde ya da diğer etkinliklerinde dikkatsizce hatalar yapar.2. Çoğu zaman üzerine aldığı görevlerde ya da oynadığı etkinliklerde dikkati dağılır.3. Doğrudan kendisine konuşulduğunda çoğu zaman dinlemiyormuş gibi görünür.4. Çoğu zaman yönergeleri izlemek ve okul ödevleri, ufak tefek işleri ya da iş yerindeki görevleri tamamlayamaz.5. Çoğu zaman üzerine aldığı görevleri ve etkinlikleri düzenlemekte zorluk çeker.6. Çoğu zaman sürekli mental(zeka) çabayı gerektiren görevlerden kaçınır, bunları sevmez ya da bunlarda yer almaya karşı isteksizdir.7. Çoğu zaman üzerine aldığı görevleri ya da etkinlikler için gerekli olan şeyleri kaybeder. (Örneğin oyuncaklar, okul ödevleri, kalemler, kitaplar ya da araç-gereçler)8. Çoğu zaman dikkati dış uyaranlarla kolaylıkla dağılır.9. Günlük etkinliklerde çoğu zaman unutkandır.Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Eksikliği olan çocukların zeka düzeyleri Normal ve normale yakın olmasına karşın okulda başarılı olmayabilirler. Okula ilk başladıklarında aşırı hareketlilik ve dikkat dağınıklığı davranışlarıyla kendilerini gösterirler. Sınıfta oturmakta güçlük çektikleri, dikkatlerini öğretmenin anlattıklarına yoğunlaştıramadıkları için okulda edinilmesi gereken bilgiyi takip edip kazanamazlar. İleri yıllarda bu durum çocuklarda güvensizlik, bıkkınlık ve bezginlik gibi duygusal sorunları ortaya çıkarabilir.Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğuna sıklıkla öğrenme güçlüğü eşlik eder. Özellikle matematiği anlama, kavrama ve çözmede zorlanırlar. Büyük bir hevesle derse veya herhangi bir etkinliğe başlar ve çok başarılı olmayı isterler. Ancak düzenli ders çalışma becerilerinin olmaması, organize olamama ve dikkatlerinin çabuk dağılması nedeniyle başarılı olamazlar. Kendilerini yetersiz, başarısız ve güvensiz hissederler. Tedirgin ve kaygılıdırlar. Sıklıkla evde ve okulda tembel ve yaramaz sözcüklerini işitirler. Genellikle öğretmenlerin kendilerine taktığını düşünerek kötü davranışlarını ileri sürerler.Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu doğru ve erken tanı konulduğunda son derece hızlı ve kolay tedavi edilebilen bir bozukluktur. İlaç tedavisi, anne baba eğitimi, bireysel görüşme, aile tedavisi ve grup tedavisi Dikkat eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu tedavisinde sık olarak kullanılır.Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olan Çocuklara Nasıl Yardım Edilebilir?Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu uzun gidişli bir sorun olduğundan tedavisi de uzun dönem için planlanmalı ve uygulanmalıdır. Tedavi hedef belirtilere ve çocuğun güçlü ve zayıf yanlarına göre her çocuğa özgü planlanmalıdır. Doktor ilaçlı tedaviyi uygun görüyorsa, verdiği ilaç mutlaka kullanılmalıdır.Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan öğrenciler öğretmene yakın bir yerde, ön sıralarda kendine örnek olabilecek bir arkadaşının yanında oturtulmalıdır. Bu çocuklar dikkatlerini uzun dönem sürdüremediklerinden, onlara verilen görevlerin onların yapabilecekleri şekilde uygun parçalara ayrılması performanslarını artıracaktır. Etkinliği sürdürebilmesi için ara ara göz göze gelip, omuzuna dokunarak uyarılar verilmelidir. Ev ödevlerinin miktarları azaltılmalıdır. Bu öğrencilere yönerge verilirken açık ve net bir dil kullanmalı ve söylediğinizin öğrenci tarafından anlaşıldığından emin olunmalıdır.Dürtüsel davranışları olanların ufak tefek uygunsuz davranışları görmezlikten gelinebilir. Kendini denetleyebildiği, uygun şekilde davrandığında hemen o anda doğrudan kendisini övebilir, ödüllendirebilirsiniz. Örneğin elini yalnızca amaca uygun kaldırdığı zaman yanına giderek onu övebilirsiniz. Uygunsuz davranışlarını ani tepkiler göstermeden azarlamadan, eleştirmeden kınayabilirsiniz. Bu öğrencilerin cezalandırmak amacıyla dersten dışarı çıkartılması uygun bir yöntem değildir. Çünkü bu çocuklar derste sıkıldıklarından bu ceza onlara ödül gibi olacaktır.Aşırı hareketliliği için eğer yaptığı işi aceleci ve özensiz yapmışsa tekrar kontrol etmesini isteyebilirsiniz. Sırada uzun süre oturmak bu çocuklar için zordur. Ara vermesi için fırsat tanıyabilir ve hareketliliğini olumlu bir şekilde kullanmasını öğretebilirsiniz. Görevleri sırasında kısa molalar vermesine izin verebilirsiniz.Sosyal zorlukları da olabileceği için, bu çocuklara güven vermeye ve cesaretlendirmeye özen göstermelisiniz. Olumlu davranışlarını, çalışmasını, dürtüselliğini kontrol edebildiği anları sıkça övebilir, uygun davranışlarını sınıfta arkadaşlarına alkışlatabilirsiniz. Okul dışı ilgileri ve başarıları için aile ile sıkça görüşebilir ve eve olumlu yazılar , mesajlar gönderebilirsiniz. Yaşıtları arasındayken öğrenciye özel sorumluluklar verebilir böylece diğer öğrenciler tarafından olumlu bir açıdan değerlendirilmesini sağlayabilirsiniz. Öfkesini denetlemekte zorluğu varsa, yumuşak bir tarzda konuşarak onu ortamdan uzaklaştırabilirsiniz.Dikkat eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan çocuklar uygun yardımla kendilerine güvenin, gerektiğinde kendini kontrol edebilen, başarılı bireyler olabilirler. Bu çocukların avukatı olmalı ve aktif olarak çocuğun ihtiyaçlarını farkedebilmeliyiz.

KAYNAKÇA : 1. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu. Uz.Dr.Eyyüb Sabri Ercan Prof.Dr.Cahide Aydın

                                2. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu-Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı

TEKERLEMELER

TEKİR Bir iki tombul tekir Camdan bakar Başına takar Hop hop, altın top MISTIK Mustafa, Mıstık, Arabaya kıstık, Üç mum yaktık, Seyrine baktık. LEYLEK Leylek leylek havada, Yumurtası tavada, Gel bizim hayata, Hayat kapısı kitli, Leyleğin başı bitli. KUZU Kuzu kuzu me Bin tepeme Haydi gidelim Ayşe teyzeme. YAĞMUR Yağ yağ yağmur, Teknede hamur, Bahçede çamur, Ver Allah'ım ver, Sicim gibi yağmur. KARGA Karga karga "gak" dedi, "Çık şu dala bak" dedi, Karga seni tutarım, Kanadını yolarım. PORTAKAL Portakalı soydum, Başucuma koydum. Ben bir yalan uydurdum, Duma duma dum. Duma duma dum. Öğretmeni kandırdım, Kandırdım. OYUN Oooo..... İğne battı, Canımı yaktı, Tombul kuş Arabaya koş. Arabanın tekeri, İstanbul'un şekeri. Hop Hop altın top, Bundan başka oyun yok.    HANIM KIZI Çan çan çikolata, Hani bize limonata? Limonata bitti, Hanım kızı gitti. Nereye gitti? İstanbul'a gitti. İstanbul'da ne yapacak? Terlik pabuç alacak. Terliği pabucu ne yapacak? Düğünlerde, Şıngır mıngır oynayacak.    EBE Ebe ebe nerede Su doldurur derede Dere boyu çalılık Derede olur balık Şu ebe de ne alık Oltamı attım, Balığı tuttum. Balık suya dalamaz, Ebe beni bulamaz. ELLERİM Ellerim tombik tombik, Kirlenince çok komik Kirli eller sevilmez Güzelliği görülmez Dişlerim bakım ister Hele saçlar, hele scalar Uzayınca tırnaklar Kirlenince kulaklar Bize pis derler, pis derler DEVE Eveleme develeme Evvel altı elma yedi Seren sekiz serçe dokuz Tarmanın topu kara A devenin çatı kara. PATLICAN Patlıcan var patlıcan, Patlasın senin kocan. Şisko şisko biberler, Arabaya bindiler. Elmalar yedi buçuk, Onu yedi, bir çocuk. Patlıcandan bıktım, Ben oyundan çıktım! PİTİ PİTİ Ooooopiti piti Kremanın sepeti Terazi lastik jimnastik Biz size geldik bitlendik Hamama gittik temizlendik Dik Dik Dİk Son dersimiz matematik ÜŞÜDÜM Üşüdüm üşüdüm, daldan elma düşürdüm, Elmamı yediler, bana cüce dediler Cücelikten çıktım, ablama vardım,ablam hasta, çorbası tasta alçık balçık sen bu oyundan çık. KEDİ İğnem düştü yakamdan, kedi geldi arkamdan, Gelme kedi gelme, annem bakıyor balkondan. TEK TEK TEKERLEME Tek tek tekerleme,üstü kaymak şekerleme, Dereye düşme çok soğuk, söyle bana çarçabuk. SAKSAĞAN Saksağan sek sek,kuyruğu tümsek Kuyruğuna binelim bizim köye gidelim. BÖREK Bir, iki, üç, dört, beş, altı, yedi, Bunu sana kim dedi? Diyen dedi on yedi, Yağlı böreği kim yedi? MISTIK Mustafa, Mıstık, Arabaya kıstık, Üç mum yaktık, Seyrine baktık. ÖRDEK Çık çıkalım Çayıra Yem verelim Ördeğe Ördek yemi yemeden Ciyak miyak Demeden Aldım baktım Kimi çıkardım Al şu takatukaları, takatukacıya götür. Takatukacı takatukaları takatukalamazsa, takatukaları taka tukalatmadan geri getir. Eller pekmezlenmiş de biz pekmezlenmemişiz. Bir berber bir berbere bre berber gel beraber bir  derede bir berber dükkanı açalım demiş.        TAVŞAN Kapıdan tavşan geçti mi? Geçti Tuttun mu? Tuttum Kestin mi? Kestim Tuzladım mı? Tuzladım Pişirdin mi? Pişirdim Bana ayırdın mı? Ayırdım Hangi dolaba koydun? Çık çık dolaba koydum Haydi, al getir Getiremem Neden getiremezsin? Kara kediler yemiş. Vay vay, miyav NEREDEN GELİRSİN? Nerden gelirsin? Zikzak kalesinden. Ne gezersin? Açlık belasından. Nerde yattın? Beyin konağında. Altına ne serdiler? Perde. Desene kupkuru yerde. Bıyıkların neden yağ oldu? Bıldırcın eti yedim. Bıldırcın yağlı mıydı? Gökte uçarken gördüm. Saçların neden ağardı? Değirmenden geldim. Değirmen dönüyor mu? Zımbırtısını duydum. Ayakların neden ıslandı? Çaydan geçtim. Çay derin miydi? Köprüyü dolaştım, İşte geldim sana ulaştım.

KEÇİLER Ayşe Hanımın keçileri, Hop hop hopluyor, Arpa, saman istiyor, Arpa, saman yok, Kilimcide çok. Kilimci kilim dokur, İçinde bülbül okur. İki kardeşim olsa, Biri ay, biri yıldız, Biri oğlan, biri kız, Hop çikolata çikolata, Akşam yedim salata, Seni gidi kerata. SINIFLAR Mini mini birler, Çalışkandır ikiler, Mavi gözlü üçler, Dayak yiyen dörtler, Misafirdir beşler, Altılar, altınımı çaldılar, Yediler, yemeğimi yediler, Sekizler, semizdirler, Dokuzlar, doktor oldu, Onlar bizi okuttu. EBE Ebe ebe gel bize Uzaktan vur elimize Eğer vuramazsan Ebesin ebe Bir, iki, üç, dört, beş, altı, yedi, Bunu sana kim dedi? Diyen dedi on yedi Yağlı böreği kim yedi? TAVUK Pazara gidelim, Bir tavuk alalım, Pazara gidip, Bir tavuk alıp ne yapalım? Gıt gıdak diyelim. Happur huppur, Happur, huppur yiyelim. TOP Bir iki üç Söylemesi güç Sana verdim bir elma Adını koydum Fatma Hop hop hop Bir büyük altın top DEDE Altı kere altı otuz altı Dedemin sakalı yolda kaldı Sakalını aldı dereye attı Dedem sakalsız kaldı EV Evli evine Köylü köyüne Evi olmayan Sıçan deliğine İĞNE Ooooo İğne iplik Derme diplik Çelik çubuk Sen çık. NACAK Nacak sapına İki kes Bir sana Biri de bana HEDİYE Kızın adı Hediye Ekmek vermez kediye Kedi gider Kadıya Kadının kapısı kitli Hediyenin başı bitli EL EL EPENEK El el epenek Elden düşen kepenek Kepeneğin yarısı Keloğlan'ın karısı KARNIM AÇ Karnım aç Karnına kapak aç Değirmene kaç Değirmenin kapısı kitli Heybaşı bitli DEĞİRMEN Değirmene girdi köpek Değirmenci vurdu kötek Geldi yedi köpek Hem kötek Hem yedi köpek ALİ DAYI Ali dayının keçileri Kıyır kıyır kişniyor Arpa saman istiyor Arpa saman yok Kilimcide çok Kilimci kilim dokur ÇARŞI Çarşıya gittim Eve geldim hanım yok Bebek ağlar beşik yok Çorba taşar kaşık yok Ali baba öldü tabut yok HAKKI Hakkı hakkının hakkını yemiş. Hakkı Hakkı'dan hakkını istemiş. Hakkı Hakkıya hakkını vermeyince Hakkı da Hakkı'nın hakkından gelmiş.  HASAN Hasan Hasan Helvaya basan Kapıyı kıran Kızı kaçıran KÜÇÜK DOSTUM Küçük dostum gelsene Ellerini versene Ellerimizle şap şap Ayaklarımızla rap rap Bir şöyle, bir böyle Dans edelim seninle. ELLERİM PARMAKLARIM Sağ elimde beş parmak, Sol elimde beş parmak Say bak, say bak, say bak. Hepsi eder on parmak. Sen de istersen saymak Say bak, say bak, say bak. Hepsi eder on parmak. ALİ Ali baksa dum dum Sakalına kondum Beş para buldum Cebime koydum KUZU Kuzu kuzu mee Bin tepeme Haydi gidelim Hacı dedeme Hacı dedem hasta Mendili bohça Kendisi hoca KOMŞU, KOMŞU -Komşu, komşu ! -Hu, hu! -Oğlun geldi mi? -Geldi -Ne getirdi? -İnci, boncuk. -Kime, kime? -Sana, bana. -Başka kime? -Kara kediye -Kara kedi nerede? -Ağaca çıktı -Ağaç nerede? -Balta kesti -Balta nerede? -Suya düştü. -Su nerede? -İnek içti. -İnek nerede? -Dağa kaçtı. -Dağ nerede? -Yandı, bitti kül oldu   CAM Bir cam İki cam Üç cam Dört cam Beş cam Altı cam Yedi cam Sekiz cam Dokuz cam On cam Bu da benim amcam. Eveleme develeme Evvel altı elma yedi Seren sekiz serçe dokuz Tarmanın topu kara A devenin çatı kara

  

SINIF İÇİ YÖNLENDİRME 

1.    Bir planı takip etmekte güçlük (büyük şevkle başlayıp devam ettirememe)

·          Geniş kapsamlı konuları,  anlaşılabilir küçük parçalara ayırın.

·          Öğrenciyle birlikte bir sorgulama yöntemi kullanın; bunu yapabilmesi için neye gereksinimi olduğunu sorun. ·          Elde edilebilir amaca ulaşıncaya dek bu soruyu sormaya devam edin. ·          Her bir basamağı başarıp geçebilmesi için gerekli zaman sınırını açıkça belirleyin (öğrencinin gidişatını sıklıkla izleyin).

 2.    Özgün görevleri tamamlamada, sıralama ve basamakları tamamlamada güçlük (örneğin bir kitabın özetini çıkarma, paragraf düzenleme v.s)

·          Görevi elverişli ve çalışabilir parçalara ayırın.

·          Görevleri nasıl tamamlayacağına  ve basamaklara ayıracağına dair örnek verin

3.     Bir aktivite veya ödevi tamamlamadan diğerine geçme ·          Tamamlanmış bir işin ne demek olduğunu açıklayın (Matematik çalışman altı problemi eksiksiz ve doğru yaptığında bitecek, bunu bitirmeden diğerine başlama)

4.    Verilen yönergeleri izlemede güçlük

·          Yönergeleri vermeden önce öğrencilerin dikkatini çekin, uyarıcı ipuçları verin, sözel yönergeleri yazılı olarak yazın.

·          Bir seferde tek yönerge verin, yönergeyi söyledikten sonra anlayıp anlamadıklarını kontrol için öğrencilere söylediğinizi tekrarlatın.

5.    Önem sırasına koymada güçlük (Çok önemliden çok önemliye)

·          Ödev ve görevleri öncelik sırasına koyun.

·          Öğrenciye yardımcı olacak bir model veya örnek gösterin, örneği pano yapın ve sık sık ona bakmasını hatırlatın

6.    Zaman içinde dikkatini vermesinde ve sürdürmesinde azalma

·          Ödevin büyüklüğünü azaltın, miktardan çok kalitesine dikkat edin

·          Pozitif pekiştireçlerin sıklığını artırın, doğru yaptığı zamanları övücü sözlerle ona belirtin.

7.    Ödevleri tamamlamada güçlük

·          Her bir ödevi tamamlamak için gerekli bütün basamakları tanımlayın ve/veya listeleyin.

·          Ödevleri yeterli zamansal bölümlere ayırın. ·          Ödevin tamamlanıp tamamlanmadığını sık kontrol edin. ·          Her bir konuda ona yardımcı olacak çalışma arkadaşı belirleyin.

8.      Bellek gerektiren görevlerde güçlük

·          Yönergelerin söylenerek, yazılarak, gösterilerek ve yaptırılarak verilmesi. Konuyu hatırlaması için alçak sesle ipucu verin.

·          Çalışma yönergesi olarak bellek yöntemleri kullanın (hatırlatıcı ipuçları, görselleştirme,  okuduğunu kendi kendine anlatması)

9.      Test almada güçlük

·          Test için ek zaman verin. Test teknikleri öğretin,  ve test yerine  sözlü sınavları tercih edin.

·          Açık, okunabilir ve karışık olmayan test formları kullanın. Cevap formunda sorular arasında uygun boşluk bırakın. Mümkünse her sorunun karşısına gelen şıkları koyu veya açık boyalı cevap formu kullanın.

10.   Sözel olmayan uyaranları anlayamama  (vücut dilini yanlış yorumlama v.s) ·          Sözel olmayan ipuçlarının ne anlama geldiğini öğretin (susma işaretinin ne anlama geldiğini açıklayın)

11.     Yazılmış metinlerde kafasının karışması (paragrafın ana fikrini çıkarmada güçlük, küçük ayrıntılara daha fazla dikkat harcama)

·          Okunan metnin ana fikrinin altını çizmesi veya asetatla boyayıp, sonra çizili yerlerin deftere yazılmasını sağlayın.

·          Okunan metnin önemli noktalarının taslağını çıkarın (öğretmen yapacak). ·          Anahat, anafikir, detay kavramlarını öğretin. ·          Metnin veya bölümün  kasede almasını sağlayın.

12.     Yazılmış metinlerde kafasının karışması (paragrafın ana fikrini çıkarmada güçlük, küçük ayrıntılara daha fazla dikkat harcama)

·          Öğrencilere sunulan dersin yazılı metinini verin.

·          Öğrenciler dersin kopyalarını arkadaşlarına dağıtması ve kendi notlarıyla arkadaşlarının tuttuğu notları karşılaştırmasının sağlayın. ·          Önemli bilgileri gösteren görsel ve işitsel  çatısını çıkarın. ·          Teyp kaydı kullanımını yüreklendirin. ·          Anahtar kelimeleri öğretin ve vurgulayın (sonraki.... , en önemli noktası..... v.s)

13.   Görev veya aktivitelerde dikkati sürdürmede güçlük (dış uyaranlarla dikkatin kolayca dağılması)

·          Dikkatini ödüllendirin. Görevleri küçük parçalara bölün, zamanında bitirdiğinde ödüllendirin.

·          Mümkünse kulaklık, kabin, sessiz yer sağlayın.   

14.  Dağınıklık, dikkatsizlik

·          Düzenleme becerilerini öğretin. Öğrencinin gerekli malzemelerini ve ödevlerinin gösteren günlük, haftalık, aylık tablolar hazırlayın. Dağınıklığı azaltmada ödevleri verme ve geri almada her bir öğrenci için uygun, yöntemler belirleyin

·          Defter kontrolü ve uygun sayfa düzeni varsa ödüllendirin. ·          Anlaşılır çalışma tabloları ve yazılı bilgilendirme sağlayın. ·          Günlük rutinleri belirleyin, öğrencinin yapmasını istediğiniz şeyler için model oluşturun (örnek gösterin.) ·          Düzenlemede yardım edecek bir arkadaş ile eşleştirin. ·          Öğrencinin malzemelerinin belirli yerlere koymasını sağlayın (örneğin kalemlerini kalem kutusuna koymasını sağlayın) ·          İstediğiniz davranışları sık sık hatırlatın.

15.   Kötü el  yazısı

·          Mümkünse bilgisayar ve daktilo kullanmasına müsaade edin

·          Yazısı okunaksızsa, ödevleri kasete okusun veya sözlü bildirsin. ·          El yazısı için cezalandırmayın, kullandığı herhangi yöntemi kabul edin. ·          Kalemin tutulacak kısmının plastik olmasına izin verin

16.   elle yazarken zorluk çekme (örneğin elle yazarken yorulma v,s)

·          Kısa ödevler verin

·          Ödevlerini yapmada alternatif modeller oluşturun (teybe kaydetme, sözlü anlatma, daktilo ile yazma vs) ·          Kalemin tutulacak kısmının plastik olmasına izin verin

17.   Çalışma alışkanlığının yetersiz olması ·          Çalışma alanlarına özgün okuma, not alma,  ana fikirlerini, çerçevesini çıkarmak için çalışma yöntemleri gösterin.

18. Yetersiz kendini değerlendirme

·          Ağzından çıkanın kulağının duyması için yöntemler (dur-bak-dinle)

·          İşini bitirip dinlendikten sonra,  yazdığını tekrar kontrol etmesini sağlayın

19.   Yazı yazmada yavaşlık veya üretken olamama (10 dakikalık yazının saatlerce sürmesi)

·          Görevi tamamlamada alternatif yöntemler kullanmasına izin verin (daha az yazı yazmasını gerektiren sözlü sunum, bant kaydı, görsel sunu, grafikler, harita ve resimler v.s)

·          Yazmak için alternatif metotlar kullanmasına izin verin (daktilo, bilgisayar, yazıcı v.s)

20.     Belirgin dikkatsizlik (başarısızlık, hayalci, orada yokmuş gibi davranma)

·          Yönergeleri vermeden önce dikkatini çekin (nasıl dikkat edeceğini anlatın. Ben konuşurken bana bak, konuşurken gözlerime bak). Yönergeleri tekrarlamasını isteyin.

·          Öğrencinin derse aktif katılımını sağlayın (etkileşimli katılım vs).

21.   Sessiz çalışmada güçlük, dersi bölmeden sürdürmede güçlük

·          Çocuğu öğretmene yakın oturtun.

·          Uygun davranışları ödüllendirin (başarılarını kaçırmayın) ·          Uygunsa çalışma kabinleri kullanın.

22.   Uygunsuz dikkat çekici davranışlarda bulunma (sesli konuşma, abartılı davranışlar, çocuklara sürekli “ama” deme, dürtükleme, diğer çocuklarla dalga geçme)

·          Birinin dikkatinin nasıl çekilebileceğini öğretin.

·          Uygun davranışlarını yakalayın ve pekiştirin.

 23.   Sıklıkla aşırı konuşma

·          El işaretlerini öğretin ve konuşup konuşmayacağını el işaretlerle ifade edin.

·          Duyduğunda emin olun ve dinlemesini pekiştirin.

24.   Geçiş yapmada güçlük (aktiviteden aktiviteye, sınıftan sınıfa); kalemini bulmada aşırı zaman harcar,  vazgeçer, bir önceki işi bırakmayı reddeder, değişiklik sırasında ajite gözükür.

·          Çocuğu geçişlere hazırlayın, geçişin ne zaman olacağı konusunda (şimdi bu işi tamamlıyoruz, bundan sonra ......) ve geçiş için gerekli olanlar hakkında detaylı bilgi verin.

·          Rutin bir iş için gerekli malzemeyi belirleyip söyleyip, gösterin. Her görevi tamamlaması için gerekli  basamakları listeleyin. ·          Bütün malzemeleri için özgün yerler belirleyin (kalemi kalem kutusuna, defterler sıraya) ·          Düzenli bir arkadaşından yardım almasını sağlayın.

25.   Gerekli yerlerde sabit kalamama ·          Kalkıp dolaşması için fırsatlar verin (tahtayı sildirme)

26.   Elleri ayakları kıpır kıpır olma, kıvranma veya oturduğu yerde objelerle oynama

·          Görevleri küçük küçük bölümlere ayırın,  başarıları için olumlu pekiştireçler kullanın.(Bu davranışlar sıklıkla engellenme ve hayal kırıklığı sonucu olur)

·          Alternatif hareketlere izin verin.

 27.   Soru tamamlamadan cevap yapıştırma, diğerlerinin cevaplarına müdahale etme veya araya girme.

·          Öğrencinin davranışları yakından takip ve kontrolü için öğretmene yakın oturtun.

·          İstediğiniz davranışları belirleyin (ona beklediğiniz davranışlarını anlatın)

28.   Zor durumlarda ve yarış durumlarda huzursuzluk, hırçınlık, sıkıntı (atletizm veya akademik)

·          Olayı birey için yarışmadan ziyade eğlenceli hale getirme

·          Zamana karşı yarışmalardan çok, takım ve sınıf çalışmalarına ve birlikte çalışmaya yöneltme.

29.      Takım veya büyük grup çalışmalarında uygunsuz davranışlar (sırasını bekleyememe)

·          Sorumluluk gerektirin işler (takım kaptanlığı, topların dağıtımı ve bakımı, puan yazma gibi) ve lider rolü verin.

·          Öğrencinin öğretmene yakın olmasını sağlayın.

30.   Olası sonuçlarını dikkate almadan fiziksel tehlikesi olan eylemlere sıklıkla girme.

·          Tehlikeli durumları sezip ilerisi için plan kurun

·          Dur-bak-dinle uygulayın. ·          Sorumluluk sahibi arkadaşıyla eşleştirin (bıkkınlık gelmesin diye arkadaşlarını değiştirin)

31.   Erişkinlerle kötü etkileşim. Otoriteyi reddetme, bir şeyi yapmada inatlaşma.

·          Olumlu dikkati sağlayın.

·          Uygunsuz davranışları konusunda bireysel olarak görüşün (yapıyor olduğun şey budur, bunu elde etmek tarzın şöyledir......)

32.   Kendini sık eleştirme, yetersiz kişisel bakım ve postür, kendisi ve başkaları hakkında olumsuz yorumlar, düşük kendilik algısı

·          Başarı için yapılandırın.

·          Kişinin kendini izlemesini öğretin, düzelmeleri pekiştirin, kendini sorgulayıcı yöntemler öğretin (Ben ne yapıyorum, yaptığım şey başkalarını nasıl etkileyecek?) ·          Güçlü olduğu yönleri göstermesi için fırsat tanıyın. ·          Olumlu tanınmasını sağlayın.

33.   Yapılandırılmamış zamanları kullanmada güçlük (tenefüs, koridor, kütüphane, yemek odası yerlerde nasıl davranması gerektiği)

·          Planlanmamış aktivitelerde belirli amaçlar belirleyin (kütüphaneye gitmenin amacı) .

·          Grup oyunlarına katılımını yüreklendirin.

34.     Evdeki veya okul aktiviteleri için gerekli eşyaları kaybetme (örneğin kalem, kitap, önceki ödevler)

·          Düzenli olmasına yardım edin. Sıklıkla defterlerini kontrol edin, her nesnenin olması gereken yerde olmasını sağlayın.

·          Düzenliliğini pekiştirin.

35.   Zamanı kötü kullanma (oturma)

·          Hatırlatıcı ipuçlarını öğretin (omzuna nazikçe dokunun, el işaretleri vs.)

·          Dikkat eden kişinin nasıl göründüğünü anlatın (sen dikkat ettiğinde şöyle.... gözüküyorsun) ·          Küçük bir iş için yeterli zaman verin, kesin tamamladıktan sonra olumlu tarzda pekiştirin.

·          Kendini gözlemesi için anlaşma, zamanlayıcı kullanın.

Hiperaktif terimi yerinde duramayan veya enerjisi fazla gelen her çocuğa yakıştırılan bir durum haline geldi. Hiperaktif çocuk kimdir, probleminin özelliği nedir, anne baba ve öğretmene düşen sorumluluklar nelerdir? Bu soruların yanıtlarını bu broşürde kısaca toparlamaya ve kafalarındaki belirsizlikleri dağıtmaya çalışacağız. Hiperaktivite olarak da bilinen Dikkat Eksikliği , Aşırı Hareketlilik Bozukluğu olan çocuklar davranışlarını kontrol etmekte zorlanırlar. Bu kontrol zorluğu arkadaş ve alile ilişkilerinde sorunlara, okulda başarısızlığa sebep olabilir.           

Hiperaktivite Nedir?

Hiperaktivite bir öğrenme bozukluğu değil, bir davranış sorunudur. Bir başka deyişle, hiperaktivite davranış sorunlarına sebep olabilen bir kişilik özelliğidir. Hiperaktif çocuklar gereğinden fazla hareketlidirler, düşünmeden davranır ve dikkatlerini (ilgilerini çekmeyen konularda) birkaç dakikadan fazla yoğunlaştıramazlar. Hiperaktivite okul çağındaki çocukların %3-5’inde bulunan ve erkek çocuklarda daha fazla rastlanan bir problemdir. Hiperaktivite aile  için olduğu kadar çocuğun kendisi için de büyük bir stres kaynağıdır. Hiperaktif  çocuklar genellikle davranışlarının dikkat dağıtıcı ve rahatsız edici olduğunu bilirler, fakat bu konuda ellerinden bir şey gelmez. Anne-babaların bunu anlamaları ve çocuklarına sevgi ve destek vermeleri gerekir. Anne-babalar hiperaktivitenin getirdiği zorlukları aşabilmek için çocuklarının doktoru, öğretmenleri ve danışmanlarıyla işbirliği yapmalıdırlar.     

Hiperaktivitenin Bulguları

Hiperaktivite başka pek çok sorunla ortak belirtilere sahip olduğu için kesin tanı koymak çok zor olabilir. Tanı konmadan önce aynı belirtilerle kendini gösterebilecek olan diğer tıbbi ve duygusal sorunların saf dışı edilmesi gerekir. Bu problemin belirtilerine, pek çok çocukta stres anlarında kısa sürelerle rastlanabilir. Dolayısıyla her belirti gösteren çocuk otomatik olarak Hiperaktif sayılmamalı, problemin geçmişi ve ayrıntıları anlaşılmalıdır. Hiperaktivitenin belirtileri genellikle çocuk yedi yaşına basmadan ortaya çıkar. Hiperaktif çocuklar dikkatlerini toplamakta zorlanırlar, davranışlarını düşünmeden gerçekleştirirler ve genellikle fazla hareketlidirler. Bazılarında ise, dikkat eksikliği ve düşüncesiz davranışlar olmakla birlikte aşırı hareketlilik yoktur. Aslında her çocuk zaman zaman bu şekilde davranabilir, fakat Hiperaktif çocuklar hemen her zaman böyle hareket ederler. Diğer yandan Hiperaktif çocuğun kısa süreli işlerde ya da TV, bilgisayar oyunu gibi eğlenceli işler sırasında çok dikkatli olduğunu gözleyebilirsiniz. Bu sizi şaşırtmasın. Aşağıdaki liste çocuğunuzda hiperaktivite belirtilerinin bulunup bulunmadığını anlamanızda size yardımcı olacaktır. Eğer çocuğunuzda bu belirtileri kayda değer bir kısmına rastladıysanız ve bu belirtiler 6 ay ve daha fazla sürdüyse gözlemlerinizi doktorunuzla konuşun. 

 Çocuklarda Dikkat Eksikliği Aşırı Hareketlilik bozukluğunun belirtileri:

Hiperaktivite ön  plandaysa;*  Yerinde duramaz,*  Oturması gerektiği halde oturamaz,*  Yerli yersiz koşup tırmanır,*  Aşırı konuşur,*  Sessiz sakin oyun oynamakta güçlük çeker,*  Her zaman bir şeylerle uğraşır,*  Cevapları ağzından kaçırır,*  Sırasını beklemekte zorlanır,*  Olaylara veya konuşmalara müdahale yarıda keser.Dikkat  Eksikliği  ön  plandaysa ;*  Yönergeleri başından sonuna kadar takip edemez, *  Dikkatini yaptığı işe veya oyununa vermekte zorlanır,*  Evde veya okulda yapacağı işler ve aktiviteler için gerekli malzemeleri kaybeder,*  Dinlemez,*  Detayları gözden kaçırır,*  Düzensiz görünür,*  Uzun süre zihinsel çaba gerektiren işleri yapmakta zorlanır,*  Unutkandır,*  İlgisi kolayca başka yönlere kayar. 

Hiperaktiviteye  Neler  Sebep  Olur?

         Hiperaktivitenin sebepleri tam olarak anlaşılmamıştır. Bazı araştırmalar aşağıdaki sebepler üzerinde  durmaktadır:- Hiperaktif  çocukların beyinlerinde mesaj alış verişini gerçekleştiren kimyasal maddelerde bir sorun vardır.- Anne – babadan birinde veya her ikisinde de hiperaktivite varsa, bunların çocuklarında da hiperaktivite belirtilerine rastlanabilir.- Hiperaktivite çocukluk çağı hastalıklarından sonra görülebilir.- Gelişimsel sorunlar hiperaktivite ile bağlantılı olabilir.- Beyin dokusundaki doğumsal ya da sonradan olma zedelenmeler hiperaktiviteye sebep olabilir.

Hiperaktivitenin Tanısı:

           Bir çok çocuk zaman zaman, “Hiperaktif” tanımına uygun davranışlar sergileyebilir; fakat “hakiki”  hiperaktiflik 12 yaşın altındaki 20 çocuktan yaklaşık 1 tanesinde görülür. Yine de çocuğunuzun Hiperaktif olduğunu düşünüyorsanız bunu düşünmenize yol açan sebepleri doktorunuzla konuşun. Hiperaktivitenin ilk işaretlerine çok erken yaşlarda rastlanabilirse de tanı genelde çocuk okula başladıktan sonra konur. Bunun sebebi okul ortamının Hiperaktif çocuklar için gerçek bir rahatsızlık kaynağı olması ve bu sorunun belirtilerinin sınıf ortamında daha fazla göze batmasıdır.Hiperaktivite tanısı için özel bir test yoktur. Tanıya yönelik değerlendirmeler doktorun bir fiziksel problemleri ayırt etmek için ayrıntılı bir sağlık öyküsü almasıyla başlar. Doktorunuz size ayrıca ev ve okuldaki davranışlarıyla ilgili sorular soracak, çocuğunuzun okuldaki davranışlarıyla ilgili öğretmeninden yazılı formlarla bilgi isteyecektir. Doktorunuz ayrıca benzer belirtilere yol açabilecek başka sorunların olup olmadığını anlamak izin çocuğunuzu muayene edebilir. Örneğin, bazı çocuklarda hiperaktivite ile beraber öğrenme güçlüğü veya davranış bozukluğu gibi başka bir sorun da bulunabilir. Bu gibi durumlarda doktorunuz her iki rahatsızlığın da tedavisini amaçlayacak ve buna göre tavsiyelerde bulunacaktır.Hiperaktivite tanısını koymak zordur ve zaman alabilir. Sorunların kaynağı bulununcaya dek sabırlı olun ve çocuğunuza duygusal açıdan destek olun.

Hiperaktif  Çocuğa  Evde  Yaklaşım

       Çoğu anne-baba çocuklarına hiperaktivite tanısı konduğunda hayrete düşer, çünkü bu çocukların evde aileleri tarafından gözlemlenen herhangi bir problemleri yoktur. Gerçekten de bu çocuklar evde hiçbir dikkat bozukluğu bulgusu göstermeden saatlerce televizyon seyredebilir veya video oyunları oynayabilirler. O halde böyle bir çocukta nasıl hiperaktivite olabilir? Cevap basittir. Video oyunları ve televizyon çocukların dikkatlerini odaklamalarına yardım edecek şekilde uyarı gönderir, yani bu çocuklar televizyon seyrederken veya video oyunu oynarken pasif konumdadırlar ve dikkatlerini dışarıdan gelen uyarılar sayesinde toplayabilirler. Başka bir deyişle bu tür işler sırasındaki dikkat süresi hiperaktivite tanısı koymada önemli bir ölçüt değildir. Hiperaktif bir çocuk hem anne-baba, hem de ailenin diğer bireyleri için büyük bir sıkıntı kaynağı olabilir. Tedavi edilmeyen hiperaktif bir çocuk aile için rahatsızlık kaynağı olmaya devam edecektir. Burada çocuğunuza davranışlarını kontrol etmesinde yardımcı olabilmeniz için yapabileceklerinizden kısaca söz edeceğiz.Çocuğunuz için günlük bir program yapın. Çocuğunuzun uyandığı, yemek yediği, yıkandığı, okula gitmek için evden çıktığı saatlerin her gün belirli ve aynı olmasını sağlayın. Çocuğunuzu kalabalık alışveriş merkezleri gibi çok fazla uyaranın bulunduğu ortamlardan mümkün olduğunca uzak tutmaya çalışın.Hiperaktif çocuklar büyüklerinin dikkatini genellikle ancak yanlış bir şey yaptıklarında çekerler. Çocuğunuzu güzel sözlerle, kucaklayarak ödüllendirmeniz, olumlu davranışları için küçük armağanlar vermeniz çok önemlidir. Anne-baba, aile bireyleri ve arkadaşlardan gelen bu tür olumlu destek ve sevgi çocuğunuzun kendini iyi hissetmesini sağlayacaktır.Büyükler Hiperaktif çocuklarının davranışlarına çok zaman sinirlenir ve fiziksel cezalara dahi başvurabilirler. Dayaktan kaçınılmalıdır. Bunların yerine daha etkili disiplin teknikleri uygulayabilirsiniz. Örneğin çocuğunuzun Hiperaktif davranışları sizi fazlaca rahatsız ederse, ona o an için sırtınızı dönerek davranışına karşı kayıtsız kalın. Çocuğunuzun çok fazla heyecanlı veya hareketli olduğu anlarda başka bir aktiviteyle dikkatini dağıtmaya çalışın. Çocuğunuzun çevresine yönelik tekmeleme, ısırma vs. Gibi davranışlarına müdahale ederek engel olmanız gerekebilir. Onu sakinleşene kadar bir süre yalnız başına bırakmanız fiziki cezalandırmadan çok daha iyi etkili bir yöntemdir. Davranışlarını çocuğunuzla sakin olduğu anlarda tartışın ve onun bu davranışlarının sonuçlarını anlamasını sağlayın.

Hiperaktif Çocuk ve Okul    

         Sınıf yapısı ve kuralları Hiperaktif bir çocuk için oldukça zorlayıcı olabilir. Çocuğunuzun öğretmeniyle işbirliği yapın. Öğretmen çocuğunuzun içinde bulunduğu zor  durumu anladığında çocuğunuzun başarılı olması için daha fazla yardımcı olacaktır.Hiperaktif çocuklarla yeterince ilgilenebilmesi için küçük gruplar içinde dikkatlerini toplamaları oldukça zordur ve böyle gruplarda ilgileri kolayca dağılmaktadır. Bu çocukların bir diğer özelliği de çabucak sıkılmaları ve verilen ödevleri  tamamlamak için sürekli motivasyona ihtiyaç duymalarıdır. Bu nedenle özel öğretmenler her zaman daha iyi sonuç verir. Hiperaktif çocukların pek çoğuna özel bir hocayla yarım veya bir saatte okulda bütün bir gün içinde verilebilecek olandan daha fazlası verilebilmektedir.Hiperaktif çocuklar da okulda en az diğer arkadaşları kadar başarılı olabilirler. Bir çocuğun hiperaktif olması asla onun yeterince akıllı olmadığı anlamına gelmez. Bu çocuklar düzensiz ve dikkatsiz olabilirler, fakat bu onların öğrenme yeteneklerinin olmayışından değil, hiperaktiviteden kaynaklanmaktadır. Göz önünde tutulması gereken bir nokta, hiperaktif çocukların önemli bir bölümünün öğrenme güçlükleri (okuma, aritmetik gibi) çektikleridir. Öğrenme  güçlüğüne yönelik değerlendirme ve tedavilerin ayrıca planlanması ve bu konuda uzmanlaşmış eğitim uzmanlarıyla işbirliği yapılması gerekli olacaktır.

Sınıfta  Dikkat  Sorunları  Olan  Çocuklarla  Çalışmanın  Yolları

          * Çocuğun o gün neler yapılacağını önceden bilmesi sağlayacak ve hep uyulan bir sınıf düzeni geliştirin.* Çocuğun öğretmenin gözü önünde, pencereden uzak ve tahtaya yakın bir yerde oturmasını sağlayın.* Kendi başına yapılabilecek ödevleri, diğer çocuklardan ayrı bir köşede dikkati dağılmadan yapmasına izin verin.* Çocuğun ödevlerini yaparken gerektiğinde ara vermesine olanak tanıyın. Bu aralara diğer çocuklardan daha sık ihtiyaç duyacaktır.* Oyun saatlerini azaltma ve teneffüs iptalinden kaçının. Oyun saatleri çocuğun fazla enerjisinden kurtulması için iyi bir fırsattır.* Farklı aktivite düzeyleri gerektiren dersleri gün içine dağıtın. Müzik, beden eğitimi, resim gibi yardımcı dersleri daha çok dikkat gerektiren Türkçe, matematik gibi derslerin arasına koyun.* Dikkat sorunları olan yaşça daha büyük öğrencilerin, verimli çalışma ve dinleme alışkanlıkları kazanabilmeleri için çalışma yöntemleri ile ilgili ek özel dersler almaları yararlıdır.* Ders çalışırken belli alışkanlıklar edinmelerini sağlayacak ve istenmeyen davranışlarını kontrol edecek etkin bir sistem geliştirin. Ödül puanları, çocuğun başarısını grafikler ile göstermek, çocuğu çıkartmalar veya yıldızlar ile ödüllendirmek, çocuğu istenilen davranışları göstermesi için heveslendirecektir.* Yeni şeyler öğretip, yanıtlar istemeden önce çocuğa sözel ya da görsel bazı ipuçları verin. Örneğin çocuğa yalnızca onun anlayacağı bir işaret vermek onu utandırmadan dikkatini anlatılana vermesini sağlar.* Uzun sürebilecek ödevleri küçük parçalara bölün. Böylece çocuğa bir işi tamamlamış olma duygusunu tattırmış olursunuz.* Çocuğun her zaman aynı performansı göstermesini beklemeyin. Çocuğun çabaları sonuç mükemmel olmasa bile destekleyin.* Mümkünse derste işlediklerinizi ve ödevleri yazılı hale getirin.

Hiperaktif  Çocuklar  Büyüdüklerinde  Ne  Olur ?

              “Çocuk büyüdüğünde hiperaktiflik geçer” diye söylendiğini duymuş olabilirsiniz; bu doğru değildir. Ama  aşağıdaki nedenlerden dolayı çocuk olgunlaştıkça bazı iyileşmeler olacaktır.* Çocuklar saldırgan davranışlarını bırakmayı  veya azaltmayı genellikle arkadaş baskısı nedeniyle öğrenirler.* Yaş büyüdükçe bazı problemlerin üstesinden daha kolay gelmeyi öğrenir (örneğin ilgilerini çeken bir şey üzerinde yoğunlaşarak ve ilgilerini çekmeyenlere önem vermeyerek).* Bazı çocuklar problemlerinin üstesinden gelmeyi öğrenirken, bazıları da  özellikle daha küçük yaşlardan itibaren şiddeti hiperaktif olanlar ergenlik çağında ciddi davranış bozuklukları geliştirebilirler.* Hiperaktif çocukların çoğunluğu büyüdüklerinde iyi olacak, veya en azından idare edebilecek düzeye geleceklerdir.* Bazen, özellikle 6 yaşın altında, kısa dikkat süresi genel bir gelişim geriliğinin bir bölümüdür. Böyle durumlarda çocuk büyüdüğünde bundan kurtulacaktır. Çocuk genel gelişim düzeyini yakaladığında dikkat edebilme yetisini de kazanacaktır.

Tedavi:Hiperaktiviteyi ortadan kaldırıcı bir kesin tedavi yoktur,  fakat hiperaktiflere yardımcı olabileceğimiz pek çok yol vardır. Doktoru, öğretmeni, danışmanı ve aile bireylerinin karşılıklı fikir alışverişi ve işbirliğiyle çocuğunuz bu rahatsızlığa rağmen normal bir yaşam sürebilir.

 İlaç Tedavileri: Hiperaktivitenin tedavisinde uyarıcı ilaçlar oldukça işe yararlar. Hiperaktivite ve dikkat eksikliği ilk başta garip gelebilir. Bu ilaçlar çocuğu daha hareketli kılmak yerine, şaşırtıcı olarak hiperaktiviteyi azaltıp dikkat süresini uzatmaktadır. Hiperaktif bir çocuğa davranışlarını kontrol etmesinde yardımcı olan bu ilaçları kullanan bir çocuk ilacı kullandığı süreler içerisinde daha sakin ve dikkatli olmaktadır.Okul çağındaki hiperaktif çocuklar için en çok kullanılan ilaç Ritalin (Metilfenidat)’dir.Bunun dışında Pemolin (Tradon), Tofranil (İmipramin) ve Catapresan (Klonidin) gibi başka bazı ilaçlar da yardımcı olabilmektedir. İlaç tedavisi gerekli olduğunda doktorunuz çocuğunuz için en etkili ilacı bulmanızda size yardımcı olacaktır.Kullanılan bu ilaçlar bağımlılık yapmaz, fakat bir takım yan etkilere yol açabilirler (baş ağrısı, uykusuzluk, iştah kaybı ve depresyon gibi). Çocuğunuzun doktoru tarafından düzenli olarak görülmesini sağlayın. Bu şekilde çocuğunuzun genel sağlığını gözetim altında tutacaktır.

Psikolojik ve pedagojik tedaviler: İlaçlar hiperaktif çocuklar için asla tek tedavi yöntemi olarak kullanılmamalıdır. Çocuğun davranışlarını kontrol etmesine yardımcı olurken öğretmenler, danışmanlar ve ailenin diğer bireyleriyle yapılacak işbirliği içerisinde uygulanacak tedaviler çok önemlidir.Anne-babanın çocuğa yaklaşım konusunda eğitimi, öğretmen ve okul danışman psikologunun bilgili yaklaşımı ve çocuğun kendisini kontrol etme ve duygularını ifade etme becerilerini kazandığı psikoterapi ve pedagojik terapilerin birlikte uygulanması, ilacın sağladığı kazanımların uzun vadeli olabilmesi için şarttır. Bu tedaviler hakkında ayrıntılı bilgileri diğer broşürlerimizde bulabilirsiniz.

Son  Birkaç  Söz  

          Erken tedaviyle hiperaktif çocuğun geleceği için cesaret verici sonuçlara ulaşılmaktadır. Hiperaktivite etkilerinden tam anlamıyla “kurtulamayacak” olsalar bile bugün sorun yaratan davranışları gelecekte onlara yardımcı olabilir. Sınıf ortamından kurtulduktan sonra hayatta başarıya ulaşmak hiperaktif çocuklar için diğer çocuklar için olduğundan daha kolaydır. Bu çocuklardan pek çoğu erişkin yaşa geldiklerinde iş adamlığı gibi kendi davranış tarzlarına uygun meslekler seçmekte, veya sanat ve eğlence dünyasında başarılı olmaktadırlar. Hiperaktif bir çocuğun anne-babasından, öğretmenlerinden ve danışmanlarından bugün  göreceği yardım ve destek, onun başarılı ve mutlu bir erişkin olmasına yardım edecektir.

Tüm öğretman arkadaşalarımı bekliyorum.Güzel paylaşımlar için..